دیابت چیست، انواع، پیشگیری و انسولین

در حقیقت دیابت یا بیماری قند یک اختلال سوخت و سازی در بدن است. در این بیماری توانایی تولید انسولین در بدن از بین می رود و یا بدن در برابر انسولین مقاوم شده و بنابراین انسولین تولیدی نمی تواند عملکرد طبیعی خود را انجام دهد. نقش اصلی انسولین پایین آوردن قند خون توسط مکانیزم های مختلفی است. دیابت دو نوع اصلی دارد. در دیابت نوع یک تخریب سلولهای بتا در پانکراس منجر به نقص تولید انسولین می شود و در نوع دو مقاوت پیشرونده بدن به انسولین وجود دارد که در نهایت ممکن است به تخریب سلول های بتای پانکراس و نقص کامل تولید انسولین منجر شود. در دیابت نوع دو مشخص است که عوامل ژنتیکی، چاقی و کم تحرکی نقش مهمی در ابتلای فرد دارند.
تاریخچه دیابت :
دیابت شیرین اولین بار در سال 1552 قبل از میلاد در پاپیروس های مصری توصیف شد،حشرات دور ادرار شیرین کسانی که ادرار زیادی دفع می کردند،جمع می شدند و افرادی که ادرار شیرین را می چشیدند، می توانستند به تشخیص برسند.البته خود واژه دیابت توسط(( آراتئوس))،پزشک برجسته ای که در قرن دوم بعد از میلاد در اسکندریه و رم می زیست ،ابداع گشت.او از واژه ((دیاباینو)) به معنی عبور کردن از برای توصیف حالتی استفاده نمود که در آن مقدار زیادی ادرار از کلیه ها عبور می کرد.واژه لاتین ((ملیتوس)) به معنی شیرین مثل عسل نیز در قرن 18 اضافه شد



دیابت چیست؟
دیابت به سطوح بیش از حد قند خون (گلوکز) اشاره دارد. این بیماری اغلب ناشی از اختلال عملکرد پانکراس است.
پانکراس عضوی دراز و باریک است که در پشت معده واقع شده و تقریباً به اندازه ی طول دست هر شخص می باشد. این غده نقش مهمی در روند هضم غذا دارد و این کار را با تولید آنزیم هایی که جهت شکستن (متابولیسم) غذای شما لازم هستند، صورت می دهد. نقش کلیدی دیگر پانکراس را می توان با عبارت کنترل سوخت عنوان کرد. پانکراس مصرف قند خون بدن که به تمام سلول های بدن انرژی می رساند (مغز و سایر بافت ها) را تنظیم می نماید.
وقتی پانکراس شما به درستی کار کند، تغییرات غلظت قند خون علی رغم فاکتورهای متعددی نظیر وعده های غذایی، ورزش، حالات دارای استرس و عفونت ها در محدوده ای باریک تغییر می نماید. اما گاهی اوقات این سیستم به دقت تنظیم شده، دچار اختلال می شود.
اگرچه اکثریت قند خون به داخل سلول ها منتقل می شود، مقادیر قابل توجهی نیز در جریان خون شما باقی می مانند. این قند بیش از حدی است که قابل باز جذب در کلیه ها نیست و احتمالاً این قند به درون ادرار ترشح و با آزمایش آنالیز ادرار کشف می شود.
به دنبال غذا نخوردن در طول شب، در حالت ناشتا اکثر مردم سطوح قند خون (گلوکز) مابین 70 و 110 میلی گرم در دسی لیتر دارند. غلظت این قند تقریباً معادل یک قاشق چایخوری شکر در یک گالن آب می باشد و نرمال تلقی می شود.
اگر قند خون شما 126 میلی گرم در دسی لیتر یا بالاتر شود، شما به دیابت مبتلا هستید. اگر قند خون شما مابین 110و 125 میلی گرم در دسی لیتر گزارش شود، شما دارای قند خون ناشتای مختل هستید و معمولاً نشان دهنده ی دیابت لب مرز یا مرحله ی قبل از دیابت است.

علائم کلی بیماری قند یا همان دیابت چیست؟


کاهش وزن بدون دلیل
تاری دید
تکرر ادرار که در آن حجم ادرار زیاد شده است. بیمار هر بار که ادرار می کند مقادیر زیادی ادرار دفع می کند.
خشکی دهان و تشنگی بیش از حد
احساس ناگهانی خستگی

علل
قند بیش از حد به علت متعددی می تواند در خون شما تجمع یابد.
انسولین
دیابت زمانی رخ می دهد که پانکراس قادر به تولید مقادیر کافی انسولین نباشد، یا زمانیکه سلول های بدن به اثرات انسولین پاسخ ندهند (مقاومت داشته باشند).
به طور نرمال زمانی که شما غذا می خورید، قند از ذرات غذایی در روده کوچک به جریان خون شما وارد می شود. سلول های سازنده ی عضلات و سایر اعضا به این قند احتیاج دارند. ولی قند نمی تواند بدون حضور انسولین وارد سلول ها شود.
در همان زمانی که قند وارد جریان خون می شود، پانکراس انسولین آزاد می نماید. انسولین با گلوکز در جریان خون گردش مینماید و به مانند یک کلید عمل می کند و درهای میکروسکوپی را باز می کند و موجب می شود گلوکز بتواند وارد سلول ها گردد. این کار سطح قند خون را پایین می آورد.
بدون انسولین، قند در خون باقی می ماند و قادر نخواهد بود وارد سلول هایی که به آن احتیاج دارند شود.
کبد
کبد شما به عنوان یک مرکز تولید و ذخیره قند خون عمل می نماید. وقتی سطح انسولین در خون شما بالا می رود (نظیر بعد از وعده های غذایی)، کبد شما قندهای اضافی را جهت مصارف بعدی سلول ها ذخیره می نماید. این حالت مثلاً زمانی رخ می دهد که شما برای مدت طولانی چیزی نخورده اید، در آن صورت پانکراس هورمونی به نام گلوکاگون ترشح می کند که قند ذخیره شده در کبد (گلیکوژن) را به گلوکز تبدیل کرده و به جریان خون آزاد می نماید. این عمل کمک می کند که قند خون شما در محدوده ای طبیعی و سالم حفظ شود.
سایر هورمون ها
علاوه بر انسولین و گلوکاگون، هورمون های متعدد دیگری می توانند قند خون شما را تحت تأثیر قرار دهند. در حالت های خاصی، هورمون هایی نظیر آدرنالین (اپی نفرین) و کورتیزول ترشح می شوند که عکس انسولین عمل می نمایند و از ورود قند به سلول های شما پیشگیری.
افراد در معرض خطر دیابت
تمامی افراد بالای 40 سال در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع2 هستند و باید هر 3 سال یكبار تحت آزمایش قند خون قرار بگیرند.
افراد دچار اضافه وزن كه حداقل یكی از شریط زیر را داشته باشند نیز در معرض ابتلا به دیابت نوع2 هستند و انجام آزمایشات مكرر قند خون در آنها باید در سنین زیر 40 سال یا با فواصل كوتاهتر (هر 2- 1 سال) انجام شود. این شریط عبارتند از:
1- وجود سابقه ابتلا به دیابت در بستگان درجه اول
2- سابقه ابتلای فرد به دیابت پنهان (مرحله پیش از دیابت)
3- سابقه ابتلا به دیابت حاملگی
4- سابقه تولد نوزاد با وزن بیشتر از 4 كیلوگرم یا تولد نوزاد با ناهنجاريهای مادرزادی
5- بالا بودن فشارخون (فشارخون ماكزیمم بیشتر از 140 و یا مینیمم بیشتر از 90 میليمتر جیوه)
6- سابقه ابتلا به كیستهای متعدد تخمدان و یا بیماريهای قلبی- عروقی
پیشگیری از بیماری دیابت
به طور کلی پیشگیری از دیابت را می توان در سه سطح اولیه، ثانویه و ثالثیه انجام داد:
پیشگیری اولیه شامل اقدامات لازم جهت جلوگیری از بروز دیابت در افراد در معرض خطر می باشد. اقداماتی مانند فعالیت منظم ورزشی ، کم کردن وزن ، داشتن رژیم غذایی کم چربی و با قند پایین و مصرف میوه و سبزیجات.
درپیشگیری ثانویه کنترل دقیق قند خون به منظور جلوگیری از پیدایش عوارض آن صورت می گیرد . کنترل دقیق قند خون از طریق رعایت اصول صحیح درمان به نحو چشمگیری در کاهش عوارض بلند مدت دیابت مؤثر است.
از آنجاییکه جلوگیری از پیشرفت عوارض دیابت بعد از به وجود آمدن آن ها و یا در واقع پیشگیری ثالثیه، هزینه های زیادی را به بیمار و جامعه تحمیل می کند، تمام سعی و تلاش باید بر روی پیشگیری اولیه و ثانویه متمرکز شود.
مراقبتهاي كلي در بیماران دیابتی

كنترل عوارض ناشي از ديابت در سالمندان مشكلتر از ساير گروههاي سني است. از اين رو بايد مراقبت خاص از سالمندان بعمل آيد تا از بروز اين عوارض جلوگيري شود:
1- با توجه به اينكه سكتههاي قلبي در مبتلايان به ديابت ممكن است با درد زيادي همراه نباشد و حتي گاهي بدون درد باشد، لازم است سالمند ديابتي در صورتي كه عوامل زمينهساز بروز سكته قلبي نظير چربي خون بالا را نيز داشته باشد، مرتب تحت نظر متخصص قلب و عروق باشد و از انجام فعاليتهاي بدني سنگين و ورزشهاي طولاني مدت بپرهيزد.
2- تميز نگهداشتن تمام قسمت های بدن بسيار مهم است زيرا ميكروب ميتواند از راه تركهاي كوچك پوست بداخل بدن راه يافته و عفونت جدي ايجاد كند.
3- يبوست ميتواند يكي از نشانههاي افزايش قند خون باشد زيرا افزايش ادرار ناشي از بالا رفتن قند خون، موجب كمآبي بدن و جذب اضافي مايعات از رودهها ولذا سفت شدن مدفوع ميشود. با نوشيدن مايعات فراوان و كنترل قند خون ميتوان مشكل يبوست را حل كرد.
5- اندازهگيري مرتب قند خون و ثبت آن ضروري است. آزمايش قند خون ناشتا بهترين راهنما براي دانستن وضعيت قند خون است.
6-درصورت بروز هرگونه تغيير در بينايي تاري ديد باید بلافاصله به چشمپزشك مراجعه کرد
7-زخم پا يكي از دلايل شايع بستري شدن سالمندان ديابتي در بيمارستان است.بنابراین پاها بايستي هر روز وارسي شوند و هرگونه تغییر در آنها مورد توجه قرار گیرد

درمان و کنترل دیابت با انسولین...